حتی تصور دنیای بدون چرخ هم غیرممکن است. اتومبیل نیز به عنوان یک وسیله نقلیه چرخدار، تحول عظیمی در زندگی روزمره انسانها ایجاد کرد که آن را با دنیای مدرن گره داد. پیوندی که حتی تا به امروز باقی مانده و همواره در مسیر تکامل است. این وسیله در قرن هجدهم با اختراع موتور بخار توسط نیکلاس جوزف کان بوجود آمد و به تدریج به یکی از مهمترین ابزارهای حمل و نقل تبدیل گردید. دانستنی های خودرو اطلاعات مفید و کاربردی است که هر راننده باید از آن آگاهی داشته باشد. ضرروت این آگاهی زمانی مشخص میشود که بدانیم افزایش طول عمر خودرو با به کارگیری این دانش تا حد زیادی میسر میشود.
اولین اتومبیل جهان
همانطور که گفته شد نخستین اتومبیل جهان که با نیروی اسب بخار به حرکت در آمد در سال 1767 توسط نیکلاس جوزف کان فرانسوی برای جابجایی بار و انسان طراحی و ساخته شد. این وسیله نقلیه به نوعی نخستین وسیله متحرک بود که برای جابجایی، نه به نیروی انسانی نیاز داشت نه به نیروی جانوری. شاید بگویید برای لغت اولین میتوان در کتاب ایلیاد اثر هومر یونانی وسیله نقلیهای با سه چرخ که بدون نیروی محرک خارجی به حرکت درآمد، سندی مکتوب یافت و یا از ماشین پدر فردیناند فربیست مبلق مسیحی بلژیکی در چین یاد کرد که در سال ۱۶۷۸ طراحی و ساخته شد و توسط فشار بخار کار میکرد، ولی صحبت ما از خودروی واقعی در این زمینه است، و منظور پدیدهای است با طراحی اولیه به شکل خودروهای امروزی.
با این حال هیچ چیز را نمیتوان به قطعیت گفت و به دلیل تحریف و تغییر تاریخ، در این مورد نیز محل بحث و اختلاف نظرهای بسیاری است.
اولین اتومبیل تهران
آذر ماه 1279 بود که اولین اتومبیل وارد تهران شد. مظفرالدین شاه در سفری که به اروپا داشت دو اتومبیل با دو شوفر فرانسوی را به ایران آورد. این اتومبیلها در پاریس توسط راهآهن و کشتی و از طریق روسیه و دریای خزر به ایران فرستاده شدند. از دو اتومبیل خریداری شده یکی در میانه راه به علت نقص فنی و مشکلات حمل، هرگز نتوانست وارد ایران شود.
مردم به اتومبیل ناصرالدین شاه کالسکه آتشین میگفتند. این اتومبیل هنگام ترور نافرجام محمدعلی شاه در دوشان تپه با نارنجک منفجر شد و از بین رفت. اگر این سوال برایتان پیش آمده است که ورود بیشترین تکنولوژی در زمان ناصرالدین شاه به ایران بوده و اتومبیل هم شاید در زمان این شاه وارد ایران شده است، باید بگویم ناصرالدین شاه قاجار در سفری که به فرنگ داشت با این اختراع آشنا شد و از آن استفاده کرد ولی دلیل وارد نکردن این تکنولوژی به ایران ترسی بود که شاه هنگام استفاده از آن داشت و چون به اصطلاح از این وسیله خوشش نیامد راضی به استفاده از آن نشد.
اجزای اصلی خودرو
پیش از آنکه به اطلاعات عمومی راجع به ماشینی که سوار میشویم بپردازیم بد نیست نیمنگاهی به اجزای اصلی اتومبیل داشته باشیم تا به درک بهتری از عملکرد قطعات و نحوه کارکرد آنها برسیم. آگاهی از این موضوع کمک میکند حتی در صورت بروز مشکل بتوان با دید بهتر و دانش بیشتری با آن برخورد کرد.
موتور خودرو قلب تپنده آن است که انرژی لازم برای حرکت را تولید میکند. موتور داخلی اتومبیل شامل سیلندرهای گازی، دیزلی و الکتریکی میباشد.
سیستم انتقال قدرت این سیستم، نیروی تولید شده در موتور را به چرخها منتقل میکند و باعث حرکت ماشین میشود. گیربکس و دیفرانسیل از اصلیترین اجزای سیستم انتقال قدرت میباشند.
فنربندی (Suspension): سیستم تعلیق یا فنربندی وظیفه جذب ضربات ناشی از ناهنجاریهای جاده و نوسانات حاصل از حرکت خودرو بر روی سطوح ناهموار را بر عهده دارد تا راحتی سرنشینان حفظ شود.
سیستم ترمز: این سیستم شامل ترمزهای دیسکی یا کاسهای است و عملکرد توقف خودرو را بر عهده دارد.
بدنه: بدنه اتومبیل وظیفه حفاظت از سرنشینان و اجزای داخلی را داشته و از تاثیرگذارترین بخشها در زیبایی ظاهر خودرو میباشد.
سیستم الکتریکی: این سیستم شامل باتری، دینام، چراغها و سیم کشیهای ماشین میشود که وظیفه برق رسانی را دارد.
انواع خودرو
خودروها بر اساس کاربرد و طراحی به چند دسته کلی تقسیم میشوند.
خودروهای سواری: برای جابجایی افراد طراحی شدهاند و شامل سدانها، هاچبکها و کامپکتها میشوند. این تیپ از خودروها با توجه به اقتصادی بودن آن بیشترین فراوانی را در جامعه آماری اتومبیل دارد.
کراس اوور: این تیپ از ماشینها معمولا با خودروهای شاسی بلند اشتباه گرفته میشوند. کراس اوور ماشینی است با قد و ارتفاع بلندتر از خودروی سواری به همراه کمی قابلیت خارج از جاده. به عنوان مثال: هایما S5، فونیکس، تیگو7 و اسپورتیج برخی از کراس اوورهای موجود در بازار ایران هستند.
شاسیبلند (SUV): خودروهایی با ابعاد بزرگتر، قابلیتهای آفرود و فضای بیشتر برای سرنشینان و بار. از جمله آنها میتوان به تویوتا لندکروز، تویوتا پرادو، تویوتا هایلوکس و فوتون لند دیزل اشاره کرد.
وانتها: برای حمل و نقل بار طراحی شدهاند و معمولا دارای فضای بار جداگانهای هستند.
اتومبیلهای برقی و هیبریدی: این اتومبیلها از نیروی الکتریکی یا ترکیبی از برق و سوخت فسیلی برای حرکت استفاده میکنند. بسیاری از ماشینهای هیبریدی در اصل دوگانه سوز بوده و بسته به شرایط از بنزین نیز برای حرکت خودرو استفاده میکنند.
مهمترین نکات نگهداری خودرو
تعویض روغن موتور: تعویض منظم و به موقع روغن موتور یا سرویسهای دورهای یکی از مهمترین نکات نگهداری خودرو است که تاثیر مستقیمی بر عمر موتور دارد. توصیه میشود روغن موتور هر ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر تعویض شود، اما این فاصله به نوع ماشین و نوع روغن، وابسته است.
بررسی مایعات: چک کردن و حفظ سطح مایعات مانند روغن ترمز، مایع خنک کننده و روغن گیربکس میتواند به جلوگیری از آسیبهای جدی به ماشین کمک کند. برای مثال، مایع خنک کننده باید هر ۷۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر تعویض شود تا سیستم موتور در دماهای مناسب کار کند.
استفاده از بنزین مناسب: بنزین معمولی عدد اکتان ۸۷ دارد، این عدد برای بنزین سوپر از ۹۱ تا ۹۳ متغیر است. بسیاری از شرکتهای خودروساز داخلی محدودیتی در استفاده از نوع بنزین اعمال نمیکنند ولی باید به این موضوع توجه داشت که عدد اکتان بالاتر باعث مقاومت بیشتر سوخت در مقابل پدیده احتراق مخرب میشود. به زبان ساده اکتان بالا نشان دهنده تحمل بیشتر سوخت در برابر فشار و عملکرد بهتر موتور ماشین خواهد بود.
وضعیت تایرها: تایرها نقش بسیار مهمی در امنیت و کارایی خودرو دارند. فشار باد تایرها باید هر چند ماه یکبار باید چک شود و در صورت نیاز تنظیم گردد. همچنین، لاستیکها باید هر ۱۵ هزار کیلومتر با یکدیگر تعویض شوند تا سایش آنها یکنواخت باشد.
وضعیت ترمزها: سیستم ترمز نقش حیاتی در ایمنی خودرو دارد. رانندگان باید لنتهای ترمز خود را هر ۳۵۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ کیلومتر بررسی و در صورت نیاز آنها را تعویض کنند. همچنین، سطح روغن ترمز نیز باید به صورت دورهای چک شود و در صورت ضرورت تعویض گردد.
چک کردن باتری: هنگام نگهداری از اتومبیل، باتری باید سالیانه بررسی شود. اتصال و سلامت باتری از اهمیت ویژهای برخوردار است. همواره سر باتریها را تمیز نگه دارید و از سولفاته شدن آنها جلوگیری کنید همچنین در صورت مشاهده علائمی از خرابی، برای تعویض آن اقدام کنید.
توجه به چراغهای هشدار: چراغهای هشدار در داشبورد، علائم مهمی از مشکلات خودرو هستند. هر وقت چراغ چک موتور روشن شود یا هر چراغی با رنگ قرمز درخشان باشد، باید فورا به تعمیرگاه مراجعه کنید و از نادیده گرفتن آنها جدا خودداری کنید.
بررسی فیلتر هوا: حتما به صورت دورهای آن را تعویض کنید و از تمیز کردن با فشار باد که موجب پاک شدن آن نمیشود پرهیز کنید. این فیلتر جلوی ورود آلودگیها و گرد و غبار به موتور را میگیرد و نقشی اساسی در بهبود عملکرد موتور دارد.
چک کردن شمعها: شمعهای موتور میبایستی هر۵۰ هزار کیلومتر بررسی و در صورت نیاز، تعویض شوند. شمعهای سالم علاوه بر اینکه به عملکرد بهتر احتراق در موتور کمک میکنند موجب کاهش مصرف سوخت نیز میشوند.
توجه به علائم هشدار دهنده جانبی: اگر صداها یا ارتعاشات غیرطبیعی از قسمتهای مختلف موتور یا چرخها به گوش میرسد، نباید آنها را نادیده بگیرید و به محض بروز چنین علائمی به یک کارشناس مراجعه کنید تا سلامت خودرو بررسی گردد.
مدیریت موارد اضطراری: همیشه یک جعبه ابزار کوچک، جک و زاپاس را در ماشین خود نگهداری کنید. علاوه بر این، باید در شرایط طبیعی نیز رانندگی کنید و عادات بد رانندگی را کنار بگذارید چرا که این عادات میتواند هم به اتومبیل شما آسیب بزند هم استهلاک آن را تا حد زیادی بالا ببرد.
ُنتیجهگیری دانستنی های خودرو
حال که با نحوه نگهداری و رسیدگی صحیح از ماشین آشنا شدیم و در زمینه دانستنی های خودرو کم و بیش اطلاعاتی پیدا کردیم نه تنها میتوانیم به افزایش طول عمر خودرو کمک کنیم بلکه میتوان شاهد کاهش هزینهها و کاهش استهلاک آن نیز بود تا از بسیاری تعمیرات اساسی جلوگیری کرد. رعایت این نکات ساده و دقیق میتواند همیار هر رانندهای باشد تا خودرویی سالم و ایمن داشته باشد. مدنظرتان باشد که توجه به جزئیات کوچک میتواند تفاوتهای بزرگی در عملکرد و ایمنی اتومبیل ایجاد کند.
حال که با نحوه نگهداری خودرو و روشهای افزایش طول عمر آن آشنا شدید آیا میدانستید در صورت اجاره خودرو از شرکت هما گشت ، شما هیچگونه مسئولیتی در قبال نگهداری و سرویسهای دورهای، تعویض روغن، قطعات مصرفی و سایر موارد استهلاکی ماشین ندارید و تمامی موارد قبل از تحویل ماشین به مشتری انجام شده است.